Hormon Kullanamıyorum veya İstemiyorum: Kanıta Dayalı Alternatifler

Hormon tedavisi sıcak basmaları için en etkili seçenek olsa da herkes için uygun değildir. Meme kanseri öyküsü, pıhtı hastalığı gibi tıbbi engeller olabilir; ya da kişi yalnızca hormon kullanmak istemeyebilir. Her iki durumda da etkili ve kanıta dayalı seçenekler vardır.

Sıcak basmaları ve gece terlemeleri için

Nörokinin-3 reseptör antagonistleri (ör. fezolinetant). Beyindeki ısı düzenleme merkezini doğrudan hedefleyen yeni nesil, hormon içermeyen ilaçlardır. Bazı ülkelerde onaylı olup etkinlikleri yüksektir; tedavi sırasında karaciğer enzimlerinin takibi gerekir. Türkiye'de erişim durumu zaman içinde değişebilir.

Düşük doz antidepresanlar (SSRI/SNRI). Venlafaksin, essitalopram, sitalopram ve paroksetin gibi ilaçlar sıcak basmalarını azaltabilir. Önemli uyarı: Tamoksifen kullanan meme kanseri hastalarında paroksetin ve fluoksetin tamoksifenin etkisini azaltabileceği için tercih edilmez.

Gabapentin. Özellikle gece terlemeleri ve uyku sorunları ön plandaysa etkili bir seçenektir.

Bilişsel davranışçı terapi (BDT). Sıcak basmalarının yarattığı sıkıntıyı, uyku bozukluğunu ve depresif duygu durumunu azaltmada kanıtı güçlüdür.

Vajinal kuruluk ve ağrılı ilişki için

Bu belirtiler (genitoüriner sendrom) sıcak basmalarının aksine yaşla birlikte genellikle ilerler. Seçenekler:

• Düzenli vajinal nemlendiriciler ve ilişki öncesi kaydırıcılar: İlk basamak.
• Düşük doz lokal vajinal östrojen: Sistemik emilimi çok düşüktür. Meme kanseri öyküsü olan kadınlarda onkoloğun onayıyla kullanılabilir.
• Vajinal DHEA (prasteron) ve ospemifen: Bazı ülkelerde kullanılan seçenekler; Türkiye'de erişim sınırlı olabilir.
• Lazer uygulamaları: Hormonsuz bir alternatif olarak kullanılmaktadır; uzun dönem verileri henüz sınırlıdır.

Bitkisel ürünler ve takviyeler ne kadar etkili?

Piyasada menopoz için satılan pek çok bitkisel ürünün etkinliği bilimsel olarak tutarlı biçimde gösterilememiştir ve bazıları ilaç etkileşimine yol açabilir. Kalsiyum, D vitamini ve omega-3 gibi takviyeler ise ihtiyaca göre planlanabilir. Herhangi bir takviyeye başlamadan önce kullandığınız ilaçlarla birlikte değerlendirilmesi önerilir.

Temel her zaman yaşam tarzıdır

Hangi tedavi seçilirse seçilsin; kilo kontrolü, Akdeniz tipi beslenme, direnç egzersizi, uyku düzeni ve sigaranın bırakılması tüm tedavilerin taşıyıcı kolonudur. Ayrıntılar için menopozda kilo ve insülin direnci yazımıza göz atabilirsiniz.