Menopoz ve Yaşam Piramidi: Neden Artık Hayatımızın Üçte Biri?

21. yüzyıldayız ve ortalama yaşam süresi hiç olmadığı kadar uzun. Çocukluğumuzda 50-60 yaşındaki birine "teyze" derdik; 60'lı yaşlarda birinin vefat haberine şaşırmazdık. Bugün ise 70 yaşında kaybedilen biri için "erken gitti" diyoruz. Çok değil, yaklaşık yüz yıl önce ortalama yaşam süresi 35 yıl civarındaydı.

Bu ne anlama geliyor?

Eskiden kadınların büyük bir kısmı menopoza girmeden hayatını kaybediyordu ya da menopozda geçirdikleri süre 10-15 yıl ile sınırlıydı. Türkiye'de kadınlar için beklenen yaşam süresinin 2035'te 82, 2050'de ise 84,5 yıla ulaşması öngörülüyor. Yani kadınların adet görerek geçirdiği süre ile menopozda geçirdiği süre neredeyse eşitlenecek.

Östrojen: Vücudun orkestra şefi

Kadın bedeninin en önemli düzenleyicisi nedir diye sorulsa, pek çok tıp otoritesinin cevabı östrojen olurdu. Östrojen yalnızca üreme sistemini değil; kemikleri, kalp ve damarları, beyni, cildi, kasları ve metabolizmayı etkiler — adeta bir orkestra şefi gibi yönetir. Menopozla birlikte bu şef sahneden oldukça hızlı bir şekilde çekilir.

Menopoz neden var?

İlginç bir bilgi: Menopoza giren canlı türü sayısı oldukça azdır. Katil balinalar (orkalar), kısa yüzgeçli pilot balinalar, beyaz balinalar, deniz gergedanları, yalancı katil balinalar... ve insan. Uzun insanlık tarihi boyunca insanların büyük çoğunluğu menopozu görecek kadar yaşamıyordu; üreme sistemi de bu gerçeğe göre şekillenmişti. İnsan ömrü uzadı, ancak üremenin biyolojisi bu hıza yetişemedi.

Yeni kavram: Sağlıklı yaşlanmak

İşte menopoz, sağlıklı yaşlanma kavramının tam ortasında yer alıyor. Elbette östrojen yaşlanmayı durduran sihirli bir iksir değil. Ancak bu keskin geçişi yumuşatmak, kemik, kalp, beyin ve metabolizma sağlığını korumak için kişiye özel bir plan yapmak, biz hekimlerin görevi olmalı.

Menopoz bir son değil; proaktif olarak yönetilmesi gereken yeni bir fizyolojik dönemdir.